23 september 2021

Informatie lezingen NVFVG congres 5 oktober

Leven met een verstandelijke beperking.

Leven in Stijl met een verstandelijke beperking

Het is steeds meer een ‘hot item’ in onze maatschappij: een goede gezonde leefstijl. Gezond eten, voldoende bewegen, daar begint het mee. Maar er zijn veel meer factoren die van invloed zijn op een gezonde leefstijl. Een gezonde leefstijl draagt bij aan een gezonder, langer leven met een grotere kwaliteit van leven. Maar zo eenvoudig als het klinkt is het in de praktijk vaak niet. Laat staan wanneer je een verstandelijke beperking hebt en in meer of mindere mate afhankelijk bent van anderen hoe jij je leven leidt. Onze cliënten zijn voor een (groot) deel afhankelijk van de zorg die ze ontvangen van anderen. Een goede leefstijl begint voor hen dus bij de hulpverlener. En een goede begeleiding begint met voldoende kennis en inzichten op het gebied van gezond leven.

Dit congres gaat uitgebreid in op de rol die de fysiotherapeut kan hebben in het begeleiden en adviseren van een gezonde leefstijl. Naast de invloed en de mogelijkheden van bewegen op een goede leefstijl bij mensen met een verstandelijke beperking willen we tijdens deze congresdag fysiotherapeuten breder informeren. Onderwerpen die de revue gaan passeren zijn onder andere obesitas, slaapproblematiek, fitheid en invloed van voeding. Daarnaast zal kennisgemaakt worden met leuke trainingsprogramma’s speciaal ontwikkeld voor cliënten met een verstandelijke beperking.


Informatie lezingen

Het fitness versus fatness debat: wat is het meest belangrijk voor de gezondheid van mensen met een verstandelijke beperking?
Alyt Oppewal, Universitair Docent / onderzoeker ErasmusMC, Geneeskunde voor verstandelijk gehandicapten
Mensen met een verstandelijke beperking worden steeds ouder, maar dit betekent niet dat deze extra jaren ook in goede gezondheid en met een goede kwaliteit van leven worden doorgebracht. We zien bijvoorbeeld dat ouderen met een verstandelijke beperking veelal weinig actief zijn en een slechte fitheid (fitness) hebben. Daarnaast komt overgewicht en obesitas (fatness) veel voor. 
In de algemene bevolking zijn zowel een slechte fitheid als obesitas in verband gebracht met een hoger overlijdensrisico. Daarnaast zijn er aanwijzingen dat fitheid een belangrijkere voorspeller is voor het overlijden dan obesitas: het ‘fitness versus fatness‘ debat. 
Bij mensen met een verstandelijke beperking is hier nog weinig over bekend. Echter als we weten welke van deze twee leefstijlgerelateerde factoren bepalend is voor het overlijdensrisico van mensen met een verstandelijke beperking, kunnen we hier meer focus op leggen in de zorg voor deze groep.
In deze presentatie wordt het ‘fitness versus fatness’ debat besproken, en wordt aan de hand van de resultaten van de GOUD studie antwoord gegeven op de vraag: is fitheid of obesitas de belangrijkste voorspeller voor overlijden bij ouderen met een verstandelijke beperking?

LEEV! integrale leefstijlaanpak
Onderzoeker ErasmusMC, Geneeskunde voor verstandelijk gehandicapten
Het LEEV! consortium is een consortium van kennisinstellingen en praktijkpartners die elk in het afgelopen decennium binnen verschillende en elkaar aanvullende projecten, kennis en producten hebben ontwikkeld om mensen met een verstandelijke beperking, hun naasten en professionals te ondersteunen richting een gezonde leefstijl. Denk hierbij bijvoorbeeld aan De Krachten Gebundeld, Effecten van een ongezonde leefstijl (GOUD), GOUD beweegprogramma, SPRONG: Mensen in beweging
Er is een duidelijke noodzaak om te werken aan een gezonde leefstijl van mensen met een verstandelijke beperking. Door meer te bewegen en gezondere voeding te gebruiken, kunnen de voedingstoestand en fitheid verbeteren en daarmee onnodige gezondheidsproblemen worden voorkomen en de kwaliteit van bestaan en participatie worden verbeterd. Het is echter nog niet zo makkelijk om een gezonde leefstijl goed ingebed te krijgen in de zorgpraktijk. In een nieuw project wil het LEEV! consortium daarom aan de slag met het volgende doel:
Het verbeteren van de gezondheid van mensen met een verstandelijke beperking in de breedste zin van het woord door het opleveren van een integrale leefstijlaanpak waarmee HBO professionals, zoals diëtisten, fysiotherapeuten, leefstijlcoaches en verpleegkundigen, ondersteund worden om effectieve gepersonaliseerde leefstijlondersteuning te kunnen bieden aan mensen met een verstandelijke beperking.

Leefstijlcoaching bij mensen met een verstandelijke beperking
Thiro van Zijl, leefstijlcoach Thirotraining
Er is steeds meer aandacht voor leefstijl bij mensen met een verstandelijke beperking. Sinds kort zijn er ook leefstijlcoaches actief in Nederland, die met mensen met een verstandelijke beperking aan de slag gaan. In deze sessie wordt aan de hand van de vele praktijkvoorbeelden stil gestaan bij de verschillende werkvormen, de communicatie met ouders en begeleiders en de resultaten tot nu toe. Tot slot zal er stil worden gestaan bij het programma ‘Train the trainer’ (begeleider), een programma  voor begeleiders op woongroepen voor mensen met een verstandelijke beperking. In dit programma steken we in op de begeleider zodat hij/zij meer handvatten heeft om iemand met een verstandelijke beperking te ondersteunen. Hierbij gaat het onder andere om gezonde planning, inkoop en kook beleid, verander strategieën, werkafspraken, nieuw beleid en individuele zorgvragen.

De haalbaarheid van intensieve krachttraining voor mensen met een verstandelijke beperking
Stijn Weterings MSc, fysiotherapeut Abrona en onderzoeker bij het ErasmusMC, Geneeskunde voor verstandelijk gehandicapten
Uit het GOUD-onderzoek (Gezond OUDer met een verstandelijke beperking)  is gebleken dat ouderen met een verstandelijke beperking minder fit zijn en evenveel dan wel meer gezondheidsproblemen hebben in vergelijking met de algemene bevolking. Ze hebben vaker last van risicofactoren voor het krijgen van hart- en vaatziekten, hebben al op jongere leeftijd last van sarcopenie en vaker problemen in de ADL. Krachttraining kan het risico op hart- en vaatziekten verminderen en sarcopenie vertragen. Verder kan een toegenomen spierkracht de fysieke mogelijkheden in de ADL vergroten.
In 2016 zijn we daarom vanuit GOUD gestart met een onderzoek naar de haalbaarheid van intensieve krachttraining. Hierbij is gekeken naar een geschikte set van  oefeningen en de haalbaarheid van een progressief intensief krachttrainings-programma van 24 weken voor mensen met een verstandelijke beperking, die cardiovasculaire risicofactoren hebben. Daarnaast wilden we ook kijken of verschillende testengeschikt zijn om te gebruiken bij mensen met een verstandelijke beperking. Is de Microfet betrouwbaar om maximale spierkracht te meten in de armen en benen van mensen met VB is? Wat is de responsiviteit van diverse spierkrachttesten in vergelijking met het trainingsprogramma? De resultaten van dit onderzoek wil ik graag met jullie delen, waarbij we ook ingaan op de vraag hoe dit onderzoek nu verder gaat en wat je er nu al in de praktijk mee kunt doen.